‘De bevrijding van trans personen zou het leven van iedereen in onze samenleving verbeteren’, schrijft Shon Faye. De Britse journaliste publiceerde in 2021 ‘The Transgender Issue: An Argument for Justice’. ‘Transgender mensen hebben te maken gehad met een eeuwlang onrechtvaardigheid’, schrijft ze in de proloog van het boek. ‘De samenleving zoals die nu is, maakt hun levens onnodig zwaar en dat zou moeten veranderen.’
Shon Faye schrijft over haar eigen ervaringen als trans vrouw in Engeland. En ze laat zien hoe de maatschappij trans mensen als probleem neerzet in plaats van dat ze hen beschouwt als mensen met rechten en materiële behoeften. Ze worden benoemd als een ‘issue’: de transgender issue.
Daardoor, schrijft ze, wordt de complexiteit van trans levens weggewuifd. ‘Zij worden gereduceerd tot een reeks stereotypen waarop verschillende maatschappelijke angsten kunnen worden geprojecteerd.’
Het debat beperkt zich, aldus Faye, dan meestal tot morele paniek over toiletten, sport en kinderen. Maar het zou moeten gaan over de rechten van trans mensen en hun emancipatie. Over hun toegang tot medische zorg, het geweld dat trans mensen ervaren of over juridische bescherming. Faye pleit voor systeemverandering waar met name iedereen die in de marge van de maatschappij terecht is gekomen, baat bij heeft.
Dat gaat dan onder meer over sociale en juridische bescherming, bijvoorbeeld op de werkvloer. Denk aan een goed ingerichte verzorgingsstaat en een sterke vakbeweging. Faye voert ook aan dat de criminalisering van sekswerk trans levens schaadt. Voor veel van hen is hun inkomen daardoor nog onzekerder dan het al zou zijn zonder zo’n stempel. In een ander hoofdstuk schrijft ze hoe trans mensen in veel landen een mikpunt zijn in een cultuurstrijd tussen links en rechts.
Trans emancipatie is een intersectionele kwestie, schrijft Faye. Het is zoals ze in het boek laat zien, bijvoorbeeld verbonden met feminisme, antikapitalisme, antiracisme, werkersrechten en lhbtqi-beleid. Bovendien staat de T niet apart in de lhbtq+-gemeenschap. Er is veel overlap met de andere groepen en er zijn vergelijkbare belangen.
Ze schrijft over hoop, maar ook zorg. ‘Er is een reëel gevaar dat het Verenigd Koninkrijk zo ver naar rechts doorslaat dat de emancipatie van trans personen weer door de staat wordt teruggedrongen.’
En ze schrijft ook over haar persoonlijke littekens. ‘Sinds mijn jeugd heb ik moeten leren te leven in een wereld die me ziet als gek, slecht, ziek, misleid, walgelijk, pervers, gevaarlijk en niet geliefd. Er zijn nog steeds dagen dat ik mezelf eraan moet herinneren dat ik niets verkeerd heb gedaan door trans te zijn, vrouwelijk en een vrouw.’