Tekst: Iris Eikelenboom
Op 26 maart 2026 presenteerde het Internationaal Olympisch Comité (IOC) nieuwe richtlijnen voor de vrouwencompetities. Met ingang van de Olympische Spelen in 2028 moeten vrouwelijke sporters verplicht een seksetest ondergaan om zich te kwalificeren voor de vrouwencategorie. Die beslissing heeft als direct gevolg dat alle trans (en ook sommige intersekse) vrouwen worden uitgesloten van deelname aan de Olympische vrouwencompetities.
De verplichte seksetesten zijn duidelijk gericht op het weren van atleten die buiten cisnormatieve vrouwelijkheidsstandaarden vallen. Toch beweert het IOC dat het nieuwe beleid niet betekent dat trans en intersekse vrouwen volledig van de Olympische Spelen zijn uitgesloten. Volgens het comité mogen de vrouwen namelijk nog wel deelnemen in de mannencategorie of een eventuele “open categorie” – ondanks dat deze in geen enkele Olympische competitie bestaat.
Aanwezig of niet, de kans dat trans en intersekse sporters voor één van die categorieën zouden kiezen is sowieso miniem. Die keuze zou hen immers kwetsbaar maken voor ongewenste media-aandacht en speculatie over hun lichamen. Bovendien kunnen trans vrouwen het als kwetsend en vernederend ervaren om met en tegen mannen te moeten sporten.
Autoritaire druk
De nieuwe richtlijnen van het IOC komen niet voort uit een nieuwe wetenschappelijke bevinding over prestatievoordelen in de topsport. Ze zijn een concreet gevolg van de autoritaire druk die wordt uitgeoefend door de Trump-regering. Met name sinds de ingang van Trumps tweede termijn voert de regering actief beleid om het bestaan van trans mensen zoveel mogelijk uit te wissen.
Zo vaardigde Trump op 5 februari 2025, iets meer dan een jaar voordat het IOC de verplichte seksetesten aankondigde, een decreet uit met de titel ‘Keeping Men Out Of Women’s Sports’. Daarin beweerde hij dat de deelname van trans vrouwen de sport voor cis vrouwen onveilig zou maken en hen de “gelijke kans ontneemt om deel te nemen aan en te excelleren in de wedstrijdsport”. De president dreigt subsidies voor onderwijsinstellingen en hun sportverenigingen in te trekken wanneer zij trans meisjes en vrouwen toestaan deel te nemen in de vrouwencategorie. Minister van Buitenlandse Zaken Marc Rubio kreeg bovendien de opdracht om druk te zetten op het IOC en andere internationale sportfederaties om atleten alleen nog toe te laten tot vrouwencompetities op grond van “sekse, en niet genderidentiteit of testosteronverlaging”.
Het sportdecreet past in een lijn van maatregelen waarmee Trump de rechten van trans mensen steeds verder inperkt. Zo ondertekende de president in de weken voorafgaand aan het decreet ook al bevelen om alleen nog de twee geslachten te erkennen die zijn toegewezen bij geboorte en trans mensen uit het Amerikaanse leger te weren. Daarnaast beval hij dat overheidssubsidies werden ingetrokken voor zorginstellingen die transzorg bieden aan jongeren onder de 19, en scholen die hun leerlingen lesgeven over gender en seksualiteit.
De nieuwe richtlijnen van het IOC staan dus niet op zichzelf; ze zijn het resultaat van een gerichte campagne tegen de levens en rechten van trans mensen, geleid door Trump. Vlak na de aankondiging van het nieuwe IOC-beleid feliciteerde de president het comité met “hun besluit om mannen van de vrouwensport te weren”, en stelde hij dat die beslissing alleen was genomen vanwege zijn “machtige decreet”.
Normalisering van anti-trans denkbeelden
Met de manier waarop het IOC haar nieuwe beleid presenteert, normaliseert het denkbeelden die trans mensen wegzetten als ‘anders’ of ‘gevaarlijk’. In een persbericht suggereert het comité dat het beleid een wetenschappelijk onderbouwde bijdrage aan de “bescherming van de vrouwencategorie” is, die de “eerlijkheid, veiligheid en integriteit” van Olympische competities ten goede komt. Dit terwijl mensenrechtenexperts juist benadrukken dat verplichte seksetesten de vrouwensport onveiliger maken en gendergelijkheid ondermijnen. Met name vrouwen uit het Globale Zuiden worden volgens de experts disproportioneel geraakt door de testen. Omdat zij niet in het Eurocentrische vrouwelijkheidsideaal passen dat aan sportrichtlijnen ten grondslag ligt, krijgen zij vaker te maken met speculatie over hun gender en recht op deelname.
Het IOC schildert trans mensen nu onterecht af als bedreiging voor cis mensen, en gebruikt dat vervolgens als excuus om trans mensen volledig uit te sluiten. Hoewel het comité zegt zich voor haar nieuwe richtlijnen op wetenschappelijk bewijs en medische experts te baseren, maakt het niet duidelijk om welk bewijs of welke experts het daarbij precies gaat. Deze handelswijze zet een gevaarlijke standaard – zeker wanneer het gaat om een wereldwijd bekende sportfederatie als het Internationaal Olympisch Comité.
Zo heeft het NOC*NSF in een reactie op het IOC-besluit al de zorg geuit dat de “discussie over al dan niet biologische kenmerken van vrouwen” kan worden overgenomen in andere nationale en internationale competities, en mogelijk ook in de amateursport. De Nederlandse sportorganisatie waarschuwt: “Vrouwen met een ‘mannelijk’ postuur kunnen te maken krijgen met wantrouwen jegens hun prestaties of met verdachtmakingen met betrekking tot hun vrouw-zijn.”
Gevolgen voor de amateursport
Het risico daarvan is dat lokale sportverenigingen zich onder druk gezet voelen om jongeren en volwassenen die niet voldoen aan traditionele gendernormen, uit te sluiten van het beoefenen van sport. Daarmee wordt hen het recht ontnomen deel uit te maken van een fundamenteel onderdeel van de maatschappij. Sporten draagt immers niet alleen bij aan ons fysieke en mentale welzijn; het is ook een belangrijke bron van sociale verbinding en ontwikkeling.
Discriminatie.nl ontving het afgelopen jaar al verschillende meldingen van trans mensen die werden uitgesloten of gediscrimineerd binnen hun sportvereniging of sportschool. Zo meldde een trans vrouw dat zij tijdens een voetbalwedstrijd slachtoffer werd van fysiek geweld en transfobe opmerkingen waarin haar vrouw-zijn expliciet in twijfel werd getrokken op basis van haar uiterlijk. Een andere trans vrouw gaf aan dat haar proefabonnement bij een vrouwensportschool werd beëindigd nadat twee leden een klacht hadden ingediend.
Het ter discussie stellen van de lichamen van trans mensen binnen de professionele sport kan zo in de amateursport worden ingezet om trans mensen lastig te vallen en uit te sluiten. Het besluit van het IOC om trans atleten te weren onder het mom van eerlijkheid en veiligheid, zal daar hoogstwaarschijnlijk alleen maar verder aan bijdragen.
De keuze van steeds meer sportbonden en verenigingen om trans mensen te weren, heeft onvermijdelijke gevolgen voor de rest van de samenleving. Trans mensen worden weggezet als gevaar voor cis vrouwen, maar dit is slechts een excuus om de lichamen en levens van trans mensen en uiteindelijk álle vrouwen te controleren. Daardoor raakt het ons allemaal.
Foto: Steven Lelham via Unsplash