Binnen de Hindoestaanse gemeenschap in Nederland is er een sterke schaamtecultuur. Attry Rhamdani, een pandit (voorganger), bevestigt dit in de derde aflevering:‘manai ka boli’, oftewel: wat zullen anderen zeggen?, zo goed als in het DNA verweven zit. In de eerste en tweede aflevering van deze serie van de NTR zien we hoe de bemoeizucht waarin dit kan ontaarden, cishetero mannen en vrouwen beïnvloedt.

In de derde aflevering staan drie queer personen centraal. We zien de activistische Sanam, die zichzelf typeert als “vrouwelijke homo”- en daarmee ook als iemand die zich naar zijn idee zelfs in de homogemeenschap niet zomaar thuis kan voelen. Priya is een jonge vrouw die zich maar niet thuis kon voelen bij de traditionele vrouwelijke expressie in de Hindoestaanse gemeenschap – en bovendien valt ze op vrouwen. En we zien Shanaya, een Hindoestaanse trans vrouw.

We horen hun verhalen over de sterke oordelen die hun ten deel zijn gevallen. Ze vertellen hoe ze echt hun best hebben gedaan om zich aan te passen, uit respect voor familie en geloof,. Maar ook hoe zij uiteindelijk, om zichzelf te kunnen zijn, allemaal hebben moeten breken met hun familie. Shanaya heeft het geluk dat zij langzaamaan de weg weer terug aan het vinden is.

Wat wij ervan vinden:

Er worden mooie portretten geschetst over de dalen, maar ook het opstaan en doorgaan, van Sanam, Priya en Shanaya. Opvallend is dat alle drie de geïnterviewden vertellen dat de oordelen van jonge mensen haast nog sterker zijn dan die van ouderen. De pijn en het onbegrip die dit oplevert, is zichtbaar in alle portretten.

Paul van de Velde, hoogleraar Aziatische religies, stelt dat Nederlandse Hindoestanen wat betreft de schaamtecultuur in de jaren vijftig zijn blijven steken. Er is naar zijn idee geen religieuze grondslag voor het oordeel over trans mensen, zegt hij: in het hindoe-geloof in India worden zij gezien niet alleen als staande “tussen man en vrouw” maar daarmee ook als “tussen mens en godheid”. Een interessante bijdrage vanuit academisch oogpunt, al kun je je afvragen of oordelen van buitenstaanders over de schaamtecultuur van een andere bevolkingsgroep heel behulpzaam is.

Attry Rhamdani, de pandit (voorganger) die aan het woord komt, vindt dat mensen elkaar tot de orde moeten roepen als er onnodig allerlei oordelen worden uitgesproken. De schaamtecultuur, vooral een sociaal-cultureel verschijnsel, mag wat hem betreft uitdoven, al denkt hij dat het lang zal duren en inspanning zal vergen. Gelukkig zijn de drie geportretteerden al een eind op weg om ondanks alles hun eigen geluk vorm te geven.

Waar te vinden: Te zien op NPO Start (gecheckt 26 april 2026)

Thema's

BIPOC Coming-out Documentaire Familie Gender Jongeren Relaties Trans vrouw Transgender Transitie Vriendschap